Gebruiksvriendelijke website: checklist en usability test

Een gebruiksvriendelijke website is een site waarop bezoekers zonder uitleg vinden wat ze zoeken en kunnen doen waarvoor ze komen, zoals een prijs opzoeken, een afspraak maken of bellen. In het Engels heet dat usability. Met de checklist hieronder kijk je zelf of je site daaraan voldoet, en met een korte test zie je waar bezoekers vastlopen.

In het kort

• Gebruiksvriendelijkheid gaat over hoe makkelijk bezoekers je site gebruiken, op een telefoon en op een computer.
• Loop de 12 punten uit de checklist na, van menu en contactgegevens tot contrast en formulieren.
• Laat een paar klanten of bekenden een taak doen op je site en kijk waar ze vastlopen.
• Verkoop je online en heb je 10 of meer medewerkers of meer dan 2 miljoen euro omzet, dan moet je site sinds 28 juni 2025 ook toegankelijk zijn, volgens de ACM.

In dit artikel

• Wat is een gebruiksvriendelijke website?
• Usability en UX: het verschil
• Checklist met 12 punten
• Gebruiksvriendelijkheid testen
• Toegankelijkheid: wat de wet vraagt
• Hulp bij je website
• Veelgestelde vragen

Wat is een gebruiksvriendelijke website?

Gebruiksvriendelijkheid is volgens de Nielsen Norman Group een kwaliteit die aangeeft hoe makkelijk een website of app te gebruiken is. Het onderzoeksbureau deelt dat op in vijf onderdelen:

• Leerbaarheid: hoe makkelijk doet een nieuwe bezoeker de basistaken?
• Efficiëntie: hoe snel gaat het als iemand de site eenmaal kent?
• Onthoudbaarheid: hoe makkelijk vindt een bezoeker zijn weg terug na een tijd weg te zijn geweest?
• Fouten: hoeveel fouten maken bezoekers en hoe makkelijk herstellen ze die?
• Tevredenheid: hoe prettig is de site in gebruik?

Voor een bedrijfssite betekent het vooral dat een klant zonder hulp je prijzen vindt, een afspraak maakt of je belt.

Usability en UX: wat is het verschil?

UX staat voor user experience, de gebruikservaring. Volgens Don Norman en Jakob Nielsen van de Nielsen Norman Group gaat UX over alle aspecten van het contact van een klant met een bedrijf, zijn diensten en zijn producten. Usability is daar een onderdeel van en gaat over de site of app zelf.

Een site kan dus makkelijk werken terwijl de ervaring tegenvalt, bijvoorbeeld omdat de levertijd langer is dan beloofd of omdat niemand de telefoon opneemt. Een UX-ontwerper kijkt naar dat geheel.

Checklist met 12 punten voor een gebruiksvriendelijke website

Loop deze punten na op je eigen telefoon en op een computer. Kijk naar je site alsof je hem voor het eerst ziet.

1. Een nieuwe bezoeker ziet binnen een paar seconden wat je doet, voor wie en in welke regio.
2. Het menu staat op elke pagina op dezelfde plek en gebruikt gewone woorden, zoals Diensten, Prijzen en Contact.
3. Je contactgegevens zijn vanaf elke pagina te vinden en je telefoonnummer is op een telefoon klikbaar.
4. Elke pagina heeft één duidelijke volgende stap, zoals een knop om een offerte aan te vragen of een afspraak te maken.
5. De site werkt op een telefoon zonder in te zoomen. Knoppen en links zijn groot genoeg voor een duim; de richtlijn WCAG 2.2 vraagt minimaal 24 bij 24 pixels.
6. Pagina's laden snel. Volgens Google is de laadtijd goed als het grootste element van de pagina binnen 2,5 seconden in beeld staat.
7. Tekst is goed leesbaar, met genoeg contrast tussen tekst en achtergrond. WCAG vraagt voor gewone tekst minimaal een verhouding van 4,5 op 1. Hoe je kleuren met genoeg contrast kiest, lees je in website kleuren kiezen.
8. Teksten zijn geschreven in gewone woorden, in korte alinea's met tussenkoppen, zonder vakjargon dat je klanten niet kennen.
9. Formulieren vragen alleen wat nodig is, laten bij een fout zien wat er mis is en bevestigen dat het bericht is verstuurd.
10. Alles werkt ook met alleen een toetsenbord, bijvoorbeeld met de Tab-toets door links en formuliervelden. Dat is een basiseis uit WCAG.
11. Afbeeldingen hebben een alt-tekst die beschrijft wat erop staat, en video's starten niet vanzelf met geluid.
12. Prijzen, openingstijden en foto's zijn actueel en er staan geen kapotte links of lege pagina's op de site.

Een zoekfunctie is vooral nuttig bij een webshop of een site met veel pagina's. Bij een kleine bedrijfssite vinden bezoekers hun weg meestal via het menu. Hoe je dat menu en de pagina's opbouwt, lees je in website indeling bepalen, en hoe je de snelheid verbetert in snelheid van je website testen en verbeteren.

Gebruiksvriendelijkheid van je website testen

De meeste problemen met de gebruiksvriendelijkheid van je website vind je door echte mensen de site te laten gebruiken. Volgens de Nielsen Norman Group vind je met vijf testpersonen al het grootste deel van de problemen, en doe je beter een paar kleine tests dan één grote. Zo doe je een eenvoudige usability test:

1. Kies drie taken die voor je bedrijf tellen, zoals "zoek wat een behandeling kost" of "maak een afspraak voor volgende week".
2. Vraag een paar klanten, vrienden of buren om die taken op hun eigen telefoon te doen.
3. Kijk mee zonder te helpen en vraag ze hardop te zeggen wat ze denken.
4. Schrijf op waar ze twijfelen of vastlopen en los eerst de grootste problemen op.
5. Doe de test opnieuw nadat je de site hebt aangepast.

Tools vullen zo'n test aan. In PageSpeed Insights en Lighthouse van Google zie je naast de snelheid ook een controle op onderdelen van toegankelijkheid. Microsoft Clarity laat gratis zien waar bezoekers klikken en scrollen. Voor bezoekers uit de EER plaatst Clarity sinds 31 oktober 2025 alleen cookies na toestemming, en zonder toestemming werken sommige functies beperkt (Microsoft).

Toegankelijkheid: wat de wet vraagt

Een gebruiksvriendelijke website is ook bruikbaar voor mensen met een beperking, zoals slechtzienden of mensen die geen muis kunnen gebruiken. Voor een deel van de bedrijven is dat sinds 28 juni 2025 verplicht. Volgens de ACM gelden de regels voor bedrijven met 10 of meer mensen in dienst en/of een jaaromzet van meer dan 2 miljoen euro, bij websites en apps waar consumenten producten of diensten kopen, afsluiten of reserveren.

Geldt de regel niet voor jou, dan maken punten als contrast, bediening met het toetsenbord en alt-teksten je site toch voor meer mensen bruikbaar. Wat er verder op een goede site hoort, staat in 12 do's en don'ts voor een succesvolle website.

Hulp bij je website

Wat een website laten maken kost en waar je op let, lees je in een website laten bouwen. Places maakt websites voor kleine bedrijven. Website Basis kost 29 euro per maand plus 95 euro opstartkosten, met keuze uit tien thema's. Website Professioneel kost 59 euro per maand plus 295 euro opstartkosten, wordt gebouwd in WordPress en Places doet de updates en het onderhoud.

Veelgestelde vragen over een gebruiksvriendelijke website

Wat betekent usability in het Nederlands?

Usability betekent gebruiksvriendelijkheid of bruikbaarheid. Het gaat over hoe makkelijk mensen een website, app of product gebruiken: of ze snel vinden wat ze zoeken, weinig fouten maken en het gebruik prettig vinden.

Hoe test je of je website gebruiksvriendelijk is?

Laat een paar mensen op hun eigen telefoon een taak doen op je site, zoals een prijs opzoeken of een afspraak maken, en kijk zonder te helpen waar ze vastlopen. Loop daarnaast de checklist met 12 punten na en controleer de snelheid en toegankelijkheid met PageSpeed Insights.

Wat maakt een website gebruiksvriendelijk?

Een gebruiksvriendelijke website laat direct zien wat je doet, heeft een vast menu met gewone woorden, werkt goed op een telefoon, laadt snel en is goed leesbaar. Contact opnemen of iets kopen kost de bezoeker zo weinig mogelijk stappen.

Is een toegankelijke website verplicht?

Sinds 28 juni 2025 wel voor bedrijven met 10 of meer mensen in dienst en/of meer dan 2 miljoen euro jaaromzet, als consumenten via de site iets kunnen kopen, afsluiten of reserveren. De ACM houdt daar toezicht op. Voor andere websites geldt de plicht niet. Toegankelijk bouwen helpt wel meer mensen om je site te gebruiken.

Bijgewerkt op 1 november 2026.

Bronnen: Nielsen Norman Group (usability, UX, testen met vijf gebruikers), W3C (WCAG 2.2: contrast, doelgrootte, toetsenbord), Google (Core Web Vitals, Lighthouse), Microsoft (Clarity en toestemming) en ACM (digitale toegankelijkheid).